Bugun...

Gündem yeniden ticaret savaşları

 Tarih: 23-05-2019 23:45:00
Onurcan Bal

Mayıs ayının ikinci haftasında Twitter hesabından açıklama yapan Trump, "10 aydır, Çin ABD'ye 50 milyar dolarlık yüksek teknoloji ürünü için yüzde 25 ve 200 milyar dolarlık diğer ürünler için yüzde 10 gümrük vergisi ödüyor. Bu yüzde 10 cuma günü yüzde 25'e çıkacak. Çin tarafından ABD'ye satılan 325 milyar dolar tutarında ilave ürün vergilendirilmemiş durumda, ancak kısa bir süre içinde bu ürünlere yüzde 25 vergi getirilecek” açıklamasında bulundu. Mayıs sonunda bir anlaşma beklentisi olan piyasalar için bu açıklama soğuk duş etkisi yarattı. ABD Başkanı Trump’ın ifade ettiği üzere cuma günü 200 milyar dolarlık Çin ürününe yönelik gümrük vergisi yüzde 25'e çıktı. ABD’nin bu adımının ardından Çin’den de misillemenin geldiği görüldü.  Çin, 1 Haziran'dan itibaren geçerli olmak üzere bazı ABD ürünlerine yönelik tarifeleri yükseltti. Yapılan açıklamada 60 milyar dolar tutarında, 5.140 kalem ABD ürününe yüzde 5-25 arasında değişen oranlarda ek gümrük vergisi uygulanacağı ifade edildi. ABD ve Çin’in karşılıklı olarak gümrük vergilerini artırmasının ardından Trump’tan yeni bir hamle geldi. Huawei ve 70 bağlı ortaklığının hükümet onayı olmadan ABD şirketlerinden parça ya da teknoloji alması yasaklandı. Ayrıca ABD'li şirketlerin de "ulusal güvenlik riski oluşturan" yabancı şirketlerin telekomünikasyon ekipmanlarını kullanmaları engellendi. Çin devlet medyası, sürpriz vergi artışı ve Huawei yaptırımlarından sonra Çin’in ABD ile ticaret müzakerelerine devam etmeyebileceğini ifade etti. Yaşanan tüm bu gelişmeler ticaret savaşlarına dair endişeleri artırırken küresel risk iştahı baskı altında kalmaya devam etti. Önümüzdeki süreçte ticaret savaşlarına yönelik gelişmeler fiyatlamalar ve risk iştahı üzerinde belirleyici olacaktır. Çin tarafının isteğini kaybettiğine yönelik haberler ön plana çıksa da ABD – Çin arasında ticaret müzakerelerinin, heyetler arasındaki görüşmelerin devam etmesi büyük önem taşıyor. Taraflardan sorunu çözecek adımlar gelmez ise piyasalarda satış baskısının hız kazanma ihtimali bulunmaktadır.

TL varlıklarda zayıf seyir sürebilir

Uzun süredir piyasaların gündemini oluşturan YSK’nın itirazlara ilişkin kararı 6 Mayıs Pazartesi günü akşam saatlerinde açıklandı. YSK, Büyükçekmece ve Maltepe ilçelerindeki seçimin iptal edilmesine yönelik itirazları reddederken İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptaline ve seçimin 23 Haziran’da yenilenmesine karar verdi. YSK’nın kararı ve tekrar seçimin gündeme gelmesi belirsizlikleri artırarak TL varlıklardaki satış baskısı artış kaydetti. Türkiye’nin CDS primleri Eylül 2018’de bu yana en yüksek seviyelere çıkarken TL varlıklarda değer kayıpları hız kazandı. YSK’nın seçim kararının yanında ticaret savaşlarına dair artış kaydeden endişeler küresel risk iştahını ve riskli varlıkları baskılayan birer gelişme oldu.

Yine geçen ay ABD – Türkiye ilişkileri ön planda kalmaya devam ederken son dönemde S-400 ve F-35 konusundaki haber akışları da önemini koruyor. ABD, S-400 alımının iptalini veya ertelenmesini talep ederken yurt içinde S-400 anlaşmasının bitmiş bir anlaşma olduğu dile getiriliyor. Türkiye, ABD’ye S-400 sorununun çözümü için ortak çalışma grubu kurmayı teklif ederken ABD Temsilciler Meclisi’nde S-400 alımı konusunda Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ve belirli yaptırımların uygulanması konusunda tasarıların hazırlandığı ve karar tasarılarının paylaşıldığı görülüyor. Önümüzdeki süreçte S-400 ve F-35 konusundaki gelişmeler ve ABD – Türkiye ilişkilerin yakından izlenmeye ve fiyatlamalar üzerinde etkili olmaya devam edecektir. Aynı zamanda ABD – Çin arasındaki ticaret savaşlarına yönelik gelişmeler, yurt içindeki seçim süreci ve ABD – İran gerilimi de yakından izlenmesi gereken diğer konu başlıkları olarak ön plana çıkıyor. Son dönemde ABD – İran arasında artan gerilim ve taraflardan gelen sert söylemler ile ABD’nin bölgede askeri faaliyetlerini artırması jeopolitik riskleri artırırken risk iştahının zayıf seyretmesine neden oluyor. Bu taraftaki gerilimin artmaya devam etmesi risk iştahını ve TL varlıkları baskılayabilecektir.

 

  YAZARIN DİĞER YAZILARI